Nazwa "Małopolska" po raz pierwszy pojawiła się w XIII wieku. Określony nią obszar, jako odrębna jednostka administracyjna, zaczął się jednak kształtować dużo wcześniej, bo już u schyłku I tysiąclecia. Istniało tutaj Państwo Wiślan, a następnie jedna z najważniejszych dzielnic monarchii piastowskiej. Nosiła ona miano Polonia Minor jako nie tyle mniejsza, co młodsza część państwa (w odróżnieniu od Wielkopolski).

           Małopolska w przeszłości składała się z województw: krakowskiego, sandomierskiego i lubelskiego, dorównując obszarowo Wielkopolsce. Największą prowincją Rzeczypospolitej stała się w wyniku Unii Lubelskiej. W jej skład weszło wtedy Podole, Wołyń i Karpaty Wschodnie.

           Obecne województwo małopolskie podzielone jest na 19 powiatów ziemskich i 3 grodzkie oraz 182 gminy i liczy 15.144 km2 powierzchni, co stanowi 5% powierzchni Polski.

           Jest to obszar bardzo zróżnicowany krajobrazowe. Na południu piętrzy się łańcuch Tatr, jedynych polskich gór typu alpejskiego. Beskidy to łagodne pasma gór fliszowych z pięknymi lasami, polami i utworzonymi w dolinach zalewami. Inny charakter mają wapienne Pieniny, a pieniński przełom Dunajca stanowi pomnik przyrody o światowym znaczeniu. Z zachodu na wschód obszar województwa przecina dolina największej polskiej rzeki - Wisły, będąca naturalną granicą między górami a niziną.

           Już za linią Wisły ciągnie się jeszcze jurajska Wyżyna Krakowsko-Częstochowska. Jej atrakcją są wapienne ostańce, wąwozy i jaskinie. Do najbardziej znanych należy słynna Maczuga Herkulesa - wapienny ostaniec w Pieskowej Skale i Dolina Prądnika koło Ojcowa. Na wyżynie tej znajduje się też jedyna w Europie, Pustynia Błędowska. Przyrodnicze walory województwa chroni 6 parków narodowych: Babiogórski, Gorczański, Magurski, Ojcowski, Pieniński i Tatrzański, oraz blisko 100 rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych.

           Naturalne zasoby i warunki klimatyczne wykorzystywane są w terapii rozmaitych schorzeń. Do najsłynniejszych uzdrowisk należą: Krynica, Muszyna i Piwniczna, Rabka - ośrodek uzdrowiskowy dla dzieci oraz Szczawnica z Krościenkiem. Wykorzystuje się tutaj lecznicze właściwości wód mineralnych. Źródła takie znajdują się także w Krakowie i pobliskich Swoszowicach. W ostatnich latach mikroklimat dwóch kopalń soli kamiennej: w Wieliczce i w Bochni, jest wykorzystywany do celów terapeutycznych. Działają tu podziemne sanatoria.

           Centrum historycznym i artystycznym pozostaje Kraków - dawna stolica Polski, miasto rezydencjonalne królów, miejsce ich koronacji i wiecznego spoczynku. Wzgórze wawelskie z zamkiem królewskim i katedrą stanowi narodową świętość, a gromadzone przez wieki dzieła sztuki pozostają świadectwem potęgi kraju i jegowładców. Do głównych atrakcji miasta należą: Kościół Mariacki z pochodzącym z późnego średniowiecza ołtarzem snycerza Wita Stwosza, gotycki kościół oo. franciszkanów z oryginalną secesyjną dekoracją Stanisława Wyspiańskiego czy późnobarokowy klasztor oo. paulinów na Skałce. Warte uwagi są: zbiory Muzeum xx. Czartoryskich, Muzeum Narodowego, Muzeum Archeologicznego, czy Muzeum Historycznego m. Krakowa z jego licznymi oddziałami. Także inne ośrodki regionu mogą poszczycić się wspaniałymi zabytkami oraz oryginalnymi kolekcjami muzealnymi. Należy tu miedzy innymi Tarnów z zespołem nagrobków możnowładców, znajdujących się w tutejszej katedrze, oraz wspaniałym zbiorem średniowiecznej sztuki sakralnej w Muzeum Diecezjalnym.

           Zespół staromiejski Krakowa, Wieliczka i jej zabytkowa kopalnia soli, zespół klasztorny w Kalwarii Zebrzydowskiej zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Na liście tej umieszczono także Muzeum w Oświęcimiu - tragiczny pomnik hitlerowskiego ludobójstwa w Auschwitz-Birkenau.

           Na odwiedzającego małopolskie województwo turystę czekają zabytkowe obiekty: od średniowiecznego zespołu klasztornego w Tyńcu, przez barokowy zespół odpustowy klasztoru w Kalwarii Zebrzydowskiej, po współczesne kościoły Krakowa; od romańskich kościółków w Kościelcu Proszowickim, Prandocinie i Wysocicach po postmodernistyczne świątynie Zakopanego; od średniowiecznych zamków Jury Krakowsko-Częstochowskiej, przez renesansowy zamek w Pieskowej Skale, po barokową twierdzę w Wiśniczu Nowym; od gotyckich kamieniczek Krakowa, przez XIX-wieczną architekturę uzdrowisk, po nowoczesne bryły hoteli i centrów biznesu.

           Bogactwu geograficznemu i historycznemu towarzyszy różnorodność etniczna i kulturowa. W Krakowie od średniowiecza zamieszkuje społeczność żydowska, a jej dzielnica na Kazimierzu była liczącym się centrum kultury judaistycznej w Europie. Ślady obecności Żydów czytelne są także w wielu innych miejscowościach regionu.

           Z kolei w rejonie Szczawnicy żyli tzw. Rusini Szlachtowscy, a na Spiszu do dzisiaj istnieje skupisko osiadłych tu przed wiekami Romów.

           Obszar województwa zamieszkują dwie duże grupy etniczne o odrębnej kulturze - Krakowiacy i Górale. Główne grupy góralskie to: Górale Babiogórscy, Pienińscy, Sądeccy, Żywieccy, Podhalanie, Orawiacy i Spiszacy. Krakowiacy dzielą się z kolei na Krakowiaków Wschodnich i Zachodnich. Grupy te różnią się pomiędzy sobą strojem, zwyczajami, folklorem, sztuką itp. Tradycje budownictwa wiejskiego chronią skanseny w Maniowych, Nowym Sączu-Falkowej, Szymbarku i Zubrzycy Górnej oraz liczne izby regionalne. Nieco tradycyjnej architektury zachowało się także w terenie, jak np. drewniane kościoły z najsłynniejszym: Dębnem Podhalańskim, Orawką oraz Lachowicami w Beskidzie Żywieckim. Dawną drewnianą zabudowę zachowała np. wieś Chochołów na Podhalu i szereg małopolskich miasteczek. Niewątpliwą atrakcją turystyczną są grane co roku w tygodniu poprzedzającym Wielkanoc tradycyjne misteria Męki Pańskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej oraz misterium Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej odbywające się 15 sierpnia w tejże Kalwarii. W okresie Bożego Narodzenia, zwłaszcza w Beskidach, na Podhalu i Orawie można spotkać barwne grupy kolędnicze, zaś na zakończenie karnawału bawić się w Zakopanem i Bukowinie Tatrzańskiej podczas Karnawału Góralskiego będącego niepowtarzalną imprezą folklorystyczną. W Poniedziałek Wielkanocny po Wieliczce i okolicy biega z kolei grupa przebierańców- Siuda Baba z orszakiem, która jest reliktem przedchrześcijańskich obrzędów wiosennych. Z kolei w Krakowie pod koniec czerwca można wziąć udział w obrzędowych wiankach - widowisku urządzanym z wielkim rozmachem. W oktawę Bożego Ciała po krakowskich ulicach krąży barwny orszak Lajkonika, zaś w grudniu na rynku odbywa się konkurs sławnych szopek krakowskich. Co godzinę, przez cały rok, z wieży Mariackiego Kościoła płynie hejnał zwany mariackim grany przez trębacza.

           Dostępność terenów turystyczno-rekreacyjnych i zabytków województwa małopolskiego zapewnia dobra infrastruktura komunikacyjna. Przez obszar województwa wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe. Na południu województwo sięga do granicy państwa. Prowadzi przez nią 9 przejść drogowych, 1 kolejowe i kilka pieszych. Z wieloma miastami świata istnieją połączenia z lotniska w Krakowie-Balicach, drugim - po warszawskim - lotniczym porcie w kraju. Dotarcie do najmniejszej choćby miejscowości umożliwia gęsta sieć dobrze utrzymanych dróg lokalnych.

           Na terenie województwa istnieje zróżnicowana sieć hotelowa - od obiektów o najwyższym standardzie usług po tanie miejsca w schroniskach. Atrakcyjny odpoczynek zapewniają coraz liczniejsze gospodarstwa agroturystyczne.

           W ostatnich latach rozwija się też dynamicznie gastronomia. Wielorakość aranżacji wnętrz i ich wystroju oraz bogactwo propozycji kulinarnych sprawiają, że każdy klient może znaleźć lokal opowiadający jego upodobaniom. Szereg tradycyjnych karczem pełni nadal swoją funkcję, jak np. piękna stara karczma w Suchej Beskidzkiej.

           Atrakcyjność turystyczna województwa małopolskiego, niemal całoroczny sezon, przyciągają coraz liczniejsze rzesze odwiedzających, co czyni z turystyki ważny dział wojewódzkiej gospodarki.

           Na gości czekają też liczne imprezy kulturalne, z których szereg ma charakter międzynarodowych festiwali. W roku 2000 stolica województwa - Kraków - zyskała zaszczytny tytuł europejskiej stolicy kulturalnej, co zaowocowało szeregiem atrakcyjnych imprez realizowanych w ramach Festiwalu Kraków 2000. Wzbogaciły one stałą ofertę imprez kulturalnych, w której znajdują się tak prestiżowe przedsięwzięcia, jak Muzyka w starym Krakowie czy Festiwal Kultury Żydowskiej. Szeroki krąg sympatyków zyskał Festiwal Folkloru Ziem Górskich, odbywający się w sierpniu w Zakopanem i Tydzień Kultury Beskidzkiej na Podbeskidziu. Z kolei do Krynicy ściągają miłośnicy arii i pieśni na Festiwal im. Jana Kiepury, a w Kąśnej Dolnej odbywają się Muzyczne Spotkania "U Paderewskiego".